Oorlogsliefdekind

Het begon met mededogen voor een meisje dat zwanger was achtergelaten door een soldaat. Maar van het een kwam het ander, en zo herhaalde de geschiedenis zich een tweede keer. Nu, 60 jaar later, heeft hij het er vreselijk moeilijk mee. Hij zou dolgraag zijn achtergebleven dochter willen leren kennen. Maar waar is ze?

Mijn moeder was een Indische vrouw. Haar vader was een Hollander, haar moeder Indonesisch, een echte Javaanse. Zij woonden in Klaten, dicht bij Solo. Mijn moeder trouwde met een Indische man. Samen kregen ze drie kinderen: twee dochtertjes en een zoontje. Plotseling verdween haar man. Het was oorlogstijd, en aanvankelijk leefde mijn moeder in grote onzekerheid. Zij bleef alleen achter met de kinderen. Pas later bleek dat haar man naar Holland was vertrokken. Zijn verhaal was dat hij ziek was geworden en naar Holland vervoerd. Zij kreeg de scheidingspapieren opgestuurd per post.

Luwi Velleman is geboren in 1949 en woont in Semarang, in de wijk Jangli. Zijn vader, Louis Velleman, heeft de kleine Luwi nog in zijn armen gehad en gekoesterd, totdat in 1949 alle Nederlandse soldaten terug moest keren naar Nederland. Vader Louis liet zijn meisje en kind achter in Indonesie met de bedoeling zo snel mogelijk terug te keren, met een baan en toekomstperspectief op zak. Daar is het uiteindelijk nooit van gekomen. Luwi heeft zijn vader nooit gezien. Hij leefde al die tijd in de veronderstelling dat zijn vader hem moedwillig in de steek had gelaten. Totdat hij in 1990 een brief uit Australie ontving...

Als getrouwde jongeman vertrok ik naar Indie op de Kota Baru in oktober 1946. Maar net zoals bij vele van mijn maten was de liefde in Holland niet bestand tegen de afstand in tijd en plaats. Van een ‘scheiding te velde’ die door de legerautoriteiten geregeld zou worden om van mij een ‘vrij’ man te maken, kwam niets terecht. Dit bracht mij in een lastig parket toen ik in 1948 Noes, mijn nieuwe liefde, ontmoette op de maandelijkse dansavond op de kazerne.

Het weerzien met Indonesië tijdens de terugkeerreizen die in de jaren zeventig op gang kwamen, was voor veel Indië-veteranen een feest van herkenning. Maar voor de mannen van 3-7 RI, die in 1976 rustig in de lounge van hun hotel van hun vakantie genoten, werd het een confrontatie met een roep om erkenning.

Het leeghalen van het huis van een tante in 2008 geeft het leven van de broers Teunisjan en Jan van Ewijk een totaal onverwachte wending. In het huis wordt een foto gevonden met twee schattige meisjes. Een van de meisjes lijkt sprekend op oma.

Een week nadat zijn verloofde en hij per brief de verloving hadden verbroken, maakte Henk een wandelingetje door de straatjes rondom de kazerne in Semarang. Opeens stond hij oog in oog met een leuk meisje. Nog geen uur later lagen ze samen op bed in haar hutje.

Een jonge marinier vraagt toestemming om zijn Indonesische 'lief' te trouwen. Zijn commandant wil er niets van weten en beveelt zijn onmiddellijke vertrek naar Holland. De marinier vlucht de dag voor zijn vertrek om zich bij haar te verenigen, maar hij bereikt haar niet: hij wordt gearresteerd. Tijdens zijn gevangenschap in de mandikamer, tussen kakkerlakken en muskieten, krast hij wanhopig een gedicht op de muur:

Ik ben geboren in 1950 op Midden-Java, in Semarang. Mijn moeder werkte als hulp in een kazernekeuken. Ze kreeg daar kost en inwoning, dus ik denk dat ze daar dag en nacht was. En mijn vader was militair en werkte daar als kok. In die keuken zijn ze met elkaar in contact gekomen.

Op maandag 24 mei speelt Inge Dümpel op het Tong Tong Festival haar monoloog Jij bent niet mijn oudste. Het is een ontroerend verhaal over een Indië veteraan, zijn Indonesisch liefje en hun kind.

Inge Dümpel liet zich inspireren op de interviews die wij hebben gehouden voor de documentaire Tuan Papa over oorlogsliefdekinderen en hun ouders.

Kom kijken op het Tong Tong Festival in Den Haag, maandag 24 mei om 19.30 uur in het Bibit Theater.

Klik op de afbeelding om naar de website van het Tong Tong Festival te gaan (Tong Tong Fair, Den Haag)